‏«بررسی رویکرد ملاصدرا در ارجاع اعتدال ارسطوئی به وحدت»‏

نوع مقاله : Original Article

نویسنده

دانشجوی دکتری، گروه فلسفه اخلاق، دانشکده الهیات، دانشگاه قم، قم، ایران.‏

چکیده

ارسطو و ملاصدرا در تحصیلِ فضائلِ اخلاقی روش‌های متقاربی دارند. سه گرایشِ اصلیِ اخلاق، فضیلت‌گرائی و وظیفه‌گرائی و نتیجه‌گرائی است. ملاصدرا با پذیرش فضیلت‌محوری و اعتدالِ ارسطوئی به عنوانِ ظهورِ فضیلتِ حقیقی، آنرا تکمیل می‌نماید و به رونمائی از فضیلتِ حقیقی می‌پردازد. فضیلتِ حقیقی از جنسِ علم است و برای عالی‌ترین بخشِ هویتِ انسان یعنی عقلِ نظری است. اعتدال در عقلِ عملی بستر لازم را برای نیل به فضیلتِ حقیقی حکمتِ نظری فراهم‌ می‌آورد. شکوفائی نهائیِ عقلِ نظری با شناختِ مرتبة اعلایِ وحدت بدست می‌آید. هر دو اندیشمند تاکید بر کسبِ جمیعِ فضائلِ اخلاقی و تکمیلِ تمامِ ابعاد هویتی انسان دارند. ملاصدرا همة فضائل، حتی اعتدال را مقدماتی و فضیلتِ حقیقی را شناختِ مرتبة عالیِ وحدت، توسط عقل نظری می‌داند. اما معلم فلاسفه با اهتمام به حکمتِ نظری، تمامِ فضائلی که مربوط به جمیعِ کمالاتِ انسانی است را فضیلت حقیقی و به محرومیتِ از هیچکدام رضایت نمی‌دهد. در این نوشتار نگارنده می‌خواهد، رهیافتِ تمامیت‌خواهانة ارسطوئی را با روشی تحلیلی با وحدت‌گرائی ملاصدرا ضمیمه نماید و فرایندِ آنرا بیان نماید تا به ترسیمِ کامل‌تری از فضیلت‌گرائیِ اخلاقی برسد. روش گردآوری اطلاعات در این نوشتار کتابخانه‌ای و روش کار نیز به صورتِ توصیفی-تحلیلی است که از روش‌های پژوهش کیفی است.

کلیدواژه‌ها


Aristotle. )2000). Nicomachean Ethics, )A. Pourhosseini, Trans., 1st ed.). vol. 1 & 2, Tehran: University of Tehran Press. [In Persian]
‎Aristotle. (1999). Nicomachean Ethics, ‎ (M. Lotfi, Trans., 1st ed). Tehran: Tarh-e No Publications. [In Persian]
‎Aristotle. (2007). Nicomachean Ethics, (S.Saljouqi, Trans., 1st ed). Tehran: Erfan Publications. [In Persian]
Ibn Miskawayh, A. (2005). Tahdhib al-Akhlaq wa Tatheer al-A'raq, Qom: Tolu'e Nour Publications. [In Arabic]
Amiri, A. (1996). Rasa'il, (Tedayyon, Trans., 1st ed). Tehran: University Publishing Center. [In Persian]
Farabi, M,(1992) Al-Tanbih 'ala al-Sa'adah, Lebanon: Beirut Publications. [in Arabic]
Farabi, M. (1985). Fusul Muntaza'ah, Tehran: Maktabat al-Zahra Publications. [In Arabic]
Mulla Sadra. Iksir al-'Arifin, Tehran: Iranian Institute of Philosophy, n.d. [In Arabic]
Mulla Sadra‎. (1987). Tafsir al-Qur'an al-Karim (M. Khajavi, Ed., vols. 1, 3, 5, 6, & 9). Qom: Bidar Publications. [In Arabic]
‎Mulla Sadra‎. (1989). Al-Hikma al-Muta'aliyah fi al-Asfar al-'Aqliyyah al-Arba'ah, (vol. 2, 4, 5, 7, 8, 9). Qom: Mostafavi Publications. [In Arabic]
Mulla Sadra. (1990). Sharh Usul al-Kafi ‎(M. Khajavi, Ed., vol. 1)‎. Tehran: Institute for Cultural Studies and Research. [In Arabic]
Mulla Sadra. (1981). Shawāhid al-Rubūbiyyah fī al-Manāhij al-Sulūkiyyah, Tehran: University Publishing Center. [In Arabic]
Mulla Sadra. )2022). Kasr al-Asnām al-Jāhiliyyah, Tehran: Sadra Islamic Wisdom Foundation. [In Arabic]
Mulla Sadra. (2001 .( Al-Mabda' wa al-Ma'ad, Qom: Islamic Propagation Organization, 2001 [2001]. [In Arabic]
Mulla Sadra. (1984). Mafatih al-Ghayb (M. Khajavi, Ed). Tehran: Institute for Cultural Studies and Research.[In Arabic]