دیدگاه برخی فیلسوفان و متکلمان بزرگ اسلامی در مورد حقیقت گزاره های عقل ‏عملی

نوع مقاله : Original Article

نویسنده

دکتری، فلسفه و کلام، موسسه حکمت و فلسفه ایران، تهران، ایران.‏

چکیده

تفکر فلسفی در امور عملی همانند نظریات ، مورد واکاوی متفکران اسلامی بوده است.دیدگاه های حکمای مسلمان در مورد ماهیت عقل عملی و گزاره های مبتنی بر عقل عملی ، مختلف بوده است؛ برخی از آنها  مانند ابن سینا، خواجه نصیر الدین طوسی و علامه طباطبائی گزاره های عقل عملی را از سنخ مشهورات  و اعتباریات بین نوع انسانی می دانند و حقیتقی ورای آن برای آن قائل نیستند و لذا دریافت های عقلی عملی را در استدلال برهانی غیر قابل کاربرد می دانند و برخی دیگر مانند ملاهادی سبزواری و لاهیجی و محمد باقر صدر بر یقینی بودن و واقعی بودن آن گزاره ها تاکید دارند و معتقدند که گزاره های عقل عملی می توانند در برهان مورد استفاده قرار بگیرند. این مقاله با روش توصیفی – تحلیلی دیدگاه های برخی از حکما و متکلمان را بازخوانی میکند تا بتواند در درک هویت عقل عملی و فلسفه اخلاق در نزد متفکران اسلامی قدمی برداشته باشد.

کلیدواژه‌ها


Avicenna, H. (1984). Shifa. Qom: Manshurat Ayatollah al-Uzma Najafi Marashi.[In Arabic]

Avicenna, H. (1991). Najah. (A. R. Umayra, Ed., 1st ed.). Beirut: Dar al-Jabal. [In Arabic]

Abu Ragheef, S. (1997). Al-Usus al-Mantiqiyah. (1st ed.). Beirut: Manshurat Dar al-Thaqalayn. [In Arabic]

Isfahani, M. (1995). Nihayat al-Dirayah. Bi Ja: Intisharat Sayyid al-Shuhada. [In Arabic]

Javadi Amoli, A. (1998). Falsafa Huquq-e Bashar (Philosophy of Human Rights). (2nd ed.). Qom: Markaz-e Nashr-e Isra.[In Persian]

Ha'iri Yazdi, M.(2005). Kāvesh-hā-ye Aql-e Amali (Investigations of Practical Reason). (2nd ed.). Tehran: Mo'assese-ye Hikmat va Falsafe-ye Iran. [In Persian]

Hilli, A. (1994). Al-Jawhar al-Nadid. (M. Bidar Far, Ed., 5th ed.). Qom: Intisharat-e Bidar. [In Arabic]

Sobhani, J.(2003). Husn va Qubh Aqli (Rational Good and Evil). (A. R. Golpayegani, Written by., 1st ed.). Qom: Intisharat-e Mo'assese-ye Imam Sadiq. [In Persian]

Sabzevari, M.(1994). Sharh al-Asma' va  Sharh Du'a al-Jawshan al-Kabir. (N. Habibi, Ed., 2nd ed.). Tehran: University of Tehran. [In Persian]

Sadr, M. (1996). Buhuth fi Ilm al-Usul. Qom: Mo'assese-ye Da'irat al-Ma'arif Fiqh-e Islami. [In Arabic]

Tusi, K. (1994). Sharh al-Isharat va al-Tanbihat. 1st ed. Qom: Nashr al-Balaghah. [In Arabic]

Mesbah Yazdi, M. (2001). Falsafat Akhlaq (Philosophy of Ethics). (1st ed.). Tehran: Intisharat-e Beyn al-Melal. [In Persian]

Motahari, M. (1997). Majmu'e Asar (Collected Works). (5th ed.). Tehran: Intisharat-e Sadra. [In Persian]

Motahari, M. (2008). Majmu'e Asar (Collected Works). (5th ed.). Tehran: Intisharat-e Sadra. [In Persian]