نقد دیدگاه زبانشناختی‌ دکارت به روایت چامسکی

نوع مقاله : Original Article

نویسنده

دکتری فلسفه و پژوهشگر رسمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران.

چکیده

دکارت در خصوص زبان شناسی به هیچ وجه بحث مستقلی ندارد و عنوان زبان­شناسی دکارت را مدیون بررسی­های نوام چامسکی، فیلسوف زبان آمریکایی هستیم. وی از مجموع آنچه دکارت به طور مستقیم یا غیر مستقیم در خصوص زبان اشاره می­کند، استنباط می­کند که زبان از دیدگاه دکارت اولاً دارای جنبه­های فطری است، ثانیاً منشاء آن فرد است نه جامعه و ثالثاً زبان عملی خلاقانه است و نه مکانیکی.
نوشتار حاضر با هدف روشن کردن و تحلیل یکی از زوایای اندیشه دکارت، در قالب نقد و به روش توصیفی_تحلیلی انجام گرفته است. بدست آمد که زبان، آنگونه که دکارت می­توانست توصیفش کند، ذهن گرایانه است و پیش فرض این رویکرد در خصوص زبان، امکان وجود زبان خصوصی است. در واقع فردی و ذهنی بودن زبان مستلزم قبول زبان خصوصی است؛ ولی زبان خصوصی لوازمی خود ویرانگر داشته و زمینه نقدهایی جدی بر دیدگاه زبان­شناختی دکارت (آنگونه که چامسکی آن را استخراج کرده) را فراهم می­کند.

کلیدواژه‌ها


Ashtiani, J. D. (2001). Sharh-e Zad al-Musafir [Commentary on Zad al-Musafir]. Qom: Daftar-e Tablighat.[In Persian]
Asgari Soleimani, A. (2003). "Poochi-e Poochi: Naqdi bar Maqaleh-ye 'Poochi'" [The Absurdity of Absurdity: A Critique of the Article 'Absurdity']. Faslname-ye Naqd va Nazar, (31-32), pp. 2-43. [In Persian]
Chomsky, N. (1965). Aspects of the Theory of Syntax. Cambridge, Massachusetts: MIT Press. ISBN 9780262260503
Chomsky, N. (1966). Cartesian Linguistics: A Chapter in the History of Rational Thought. New York: Harcourt Jovanovich.
Chomsky, N. (1988). Language and Problems of Knowledge. Cambridge: MIT Press.
Chomsky, N. (2003). Zaban Shenasi-e Dekarti [Cartesian Linguistics] (A. Taherian, Trans., 2nd ed.). Tehran: Hermes Publications. [In Persian]
Cottingham, J. (2013). Descartes (S. M. Shahra'ini, Trans.). Tehran: Nashr-e Ney. [In Persian]
Craig, E. (Ed.). (1998). Routledge Encyclopedia of Philosophy (10 vols.). London & New York: Routledge.
Descartes, R. (1964). Goftar dar Ravash-e Rah Bordan-e Aql va Jostan-e Haqiqat dar Olum [Discourse on the Method of Rightly Conducting One's Reason and Searching for Truth in the Sciences] (M. A. Foroughi, Trans.). Tehran: Niloufar. [In Persian]
Descartes, R. (1982). Ta'ammolat [Meditations] (A. Ahmadi, Trans.). Tehran: Entesharat-e Mojtama'-e Daneshgahi-e Adabiyat va Olum-e Ensani. [In Persian]
Descartes, R. (1897–1913). Oeuvres de Descartes (C. Adam & P. Tannery, Eds., vols. X, VI, VII). Paris: Léopold Cerf.
Descartes, R. (1984). The Philosophical Writings of Descartes (J. Cottingham, R. Stoothoff, & D. Murdoch, Trans., Vols. I, II). Cambridge: Cambridge University Press.
Heidegger, M. (1982). On the Vay to Language (P. D. Hertz, Trans.). New York: Perennial Library.
Heidegger, M. (2014). Hasti va Zaman [Being and Time] (A. Rashidian, Trans., 6th ed.). Tehran: Nashr-e Ney. [In Persian]
Javadi Amoli, A. (2010). Ensan az Aghaz ta Anjam [Man from Beginning to End]. Qom: Isra. [In Persian]
Javadi Amoli, A. (2015). Sharh-e Iqaz al-Na'imin [Commentary on Iqaz al-Na'imin]. Qom: Isra. [In Persian]
Magee, B. (n.d.). Filasofeh-ye Bozorg [The Great Philosophers] (E. Fooladvand, Trans.). Tehran: Sherkat-e Sahami-e Entesharat-e Kharazmi. [In Persian]
Mulhall, S. (2005). Heidegger and Being and Time. London: Routledge.
Naraqi, M. M. (2000). Sharh-e Ilahiyyat min Kitab al-Shifa' [Commentary on the Metaphysics of Kitab al-Shifa']. Qom: Congress for the Commemoration of Naraqi. [In Arabic]
Parsania, H. (2022). Jahan-haye Ejtema'i [Social Worlds]. Qom: Entesharat-e Farda. [In Persian]
Shahriyari, H. (2003). Translation of Nagel's Article "Absurdity." Faslname-ye Naqd va Nazar, (30), 92-107. [In Persian]
Shirazi, S. (1981). Al-Hikmat al-Muta'aliyah fi al-Asfar al-Arba'ah al-Aqliyah [The Transcendent Wisdom in the Four Intellectual Journeys]. (Vols. 1, 2, 3, 6, 7, 9). Beirut: Dar Ihya' al-Turath.[In Arabic]
Shirazi, S. (1975 SH). Mabda' va Ma'ad [The Beginning and the Return]. Tehran: Anjoman-e Hikmat va Falsafe-ye Iran. [In Arabic]
Shirazi, S. (1981). Shavahid al-Rububiyyah [Evidences of Lordship]. Mashhad: Al-Markaz al-Jami' li al-Nashr. [In Arabic]
Shirazi, S. (1984). Mafatih al-Ghayb [Keys to the Unseen]. Tehran: Moassese-ye Tahqiqati Farhangi. [In Arabic]
Tabataba'i, M. H. (1981). Hashiyeh bar Asfar [Gloss on the Asfar]. Beirut: Dar Ihya' al-Turath. [In Arabic]
Tabataba'i, M. H. (2008). Nihayat al-Hikmah [The End of Wisdom]. Qom: Entesharat-e Nashr-e Islami. [In Arabic]
Wittgenstein, L. (1953). Philosophical Investigations (G. E. M. Anscombe, Trans.). Oxford: Blackwell.
Wittgenstein, L. (2001). Tractatus Logico-Philosophicus (D.F. Pears & B.F. McGuinness, Trans.). London & New York: Routledge Classics. (Original work published 1922).
Yazdanpanah, Y. (2010). Sharh-e Hikmat-e Ishraq Vol. 2 [Commentary on the Philosophy of Illumination, Vol. 2]. Qom: Entesharat-e Moassese-ye Imam Khomeini (RA). [In Persian]